समानुपातिकमा ५७ सिट मै रोकियो रास्वपाः मात्र ४५ अंकको भागफलले गुम्यो ५८ औं सिट

पोखरा ।

नेपालको निर्वाचन प्रणालीमा प्रयोग गरिने समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीको सिट बाँडफाँडमा एक रोचक तथ्य फेला परेको छ । ११० सिटको बाँडफाँडमा सेन्ट लग विधि प्रयोग गर्दा अन्तिम सिटको छिनाझपटीमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी निकै झिनो अन्तरले पछि परेको देखिएको छ ।

तथ्यांक अनुसार ११० औं सिटको दौडमा रास्वपा र नेपाली कांग्रेसबीच कडा प्रतिस्पर्धा भएको थियो । अन्तिम गणनामा रास्वपाले ५७ सिट र कांग्रेसले २० सिट प्राप्त गरेका छन् । तर, रास्वपाले थप एक सिट (५८ औं सिट) प्राप्त गर्नबाट मात्र ४५.०३ को भागफल अन्तरले चुकेको छ । यस्तो छ गणितीय हिसाब ?

सेन्ट लग विधि अनुसार दलले पाएको मतलाई बिजोर संख्याले भाग गर्दै लगिन्छ । ११० औं सिट प्राप्त गर्नका लागि कांग्रेको १७,५८,९०३ मतलाई ३९ ले भाग गर्दा ४५,१००.०७ भागफल आएको थियो । यही संख्या नै ११० औं सिट प्राप्त गर्ने आधार (अन्तिम थ्रेसहोल्ड) बन्यो । यता, ५१,८१,३३० मत प्राप्त गरेको रास्वपाको ५८ औं सिटको दाबेदारीका लागि ११५ ले भाग गर्दा भागफल ४५,०५५.०४ मात्र आयो । यसरी हेर्दा रास्वपा र कांग्रेसबीचको अन्तिम सिटको लडाइँमा मात्र ४५.०३ को भागफल अन्तर रह्यो । ४५ को भागफलले कसरी प्रभाव पार्यो ?

यदि रास्वपाको भागफल ४५.०४ मात्र बढी भएको भए, ११० औं सिट रास्वपाको पोल्टामा पुग्ने थियो र उसको सिट संख्या ५८ पुग्ने थियो । यसो भएको खण्डमा कांग्रेसको सिट संख्या २० बाट घटेर १९ मा झर्ने थियो । प्राविधिक रूपमा हेर्दा, रास्वपाले उक्त ११० औं सिट सुरक्षित गर्नका लागि थप ५ हजार १ सय ७९ मत प्राप्त गरेको भए उसको ५८ औं सिट सुनिश्चित हुने देखिन्छ । कुल ५१ लाख भन्दा बढी मत प्राप्त गरेको दलका लागि ५ हजार मतको अन्तर निकै झिनो मानिन्छ ।

यस्तो छ, दलगत सिटको अन्तिम अवस्थाः

रास्वपा : ५७ सिट (५१,८१,३३० मत)
नेपाली कांग्रेसः २० सिट (१७,५८,९०३ मत)
नेकपा एमालेः १६ सिट (१४,५५,६६९ मत)
नेकपा: ९ सिट (८,११,३९३ मत)
श्रम संस्कृति पार्टीः ४ सिट (३,८५,८५२ मत)
राप्रपाः ४ सिट (३,३०,६४९ मत)

164Shares