पोखरा। बडादशैँको सातौँ दिन आज फूलपाती मनाइन्छ। यस वर्षको फूलपातीका दिन श्री तुलजाभवानी यात्राको शुभसाइत बिहान ७ बजेर ३७ मिनेटमा रहेको छ। साथै स्थिरासनको शुभसाइत बिहान १० बजेर ३९ मिनेटमा रहेको छ।
हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि फूलपातीको विशेष धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व रहेको छ। घटस्थापनादेखि दशैँ शुरू भए पनि फूलपाती भित्र्याएपछि घरघरमा दशैँको चहलपहल र रौनक थप बढ्ने गर्छ।
फूलपाती भन्नाले नौ प्रकारका वनस्पतिको संयोजन अर्थात् नवपत्रिकालाई बुझिन्छ। शास्त्रीय विधिअनुसार शुभ साइतमा यी वनस्पतिलाई पूजा गरेर घर वा पूजास्थलमा भित्र्याउने परम्परा छ। नवपत्रिकालाई नौ दुर्गाका प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
फूलपातीमा केरा, दारिम, धान, हलेदो, माने, कर्चुरा, बेल, अशोक र जयन्तीका पात तथा वनस्पति समावेश गरिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार यी वनस्पतिमा विभिन्न देवीको वास रहेको विश्वास गरिन्छ। नवपत्रिकालाई दुर्गा पूजास्थलमा स्थापना गरी विधिपूर्वक पूजा गर्ने चलन छ।
नवरात्रका नौ दिनमा शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कूष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्री देवीको पूजा गरिन्छ। सातौँ दिन कालरात्रि देवीको आराधना गरिन्छ। फूलपातीमा नवपत्रिकाको स्थापना गरेर देवी दुर्गाको आह्वान र पूजा गर्ने परम्परा छ।
धार्मिक विधिअनुसार फूलपाती भित्र्याउनुअघि नै वनस्पति र फूललाई निमन्त्रणा दिने चलन छ। निमन्त्रणा गरिएका वनस्पति भोलिपल्ट शुभ साइतमा सङ्कलन गरेर भगवतीको पूजास्थलमा ल्याइन्छ।
शङ्ख, घण्टी र मंगलधुन बजाउँदै धूप, दही, अक्षता तथा अन्य पूजासामग्रीसहित फूलपाती भित्र्याउने गरिन्छ। कतिपय स्थानमा ब्राह्मणको अगुवाइमा स्वस्ति वाचनसहित यो विधि पूरा गरिन्छ।
नवपत्रिकामा रहेका प्रत्येक वनस्पतिको छुट्टाछुट्टै धार्मिक महत्व रहेको मानिन्छ। केरामा ब्रह्मायणी, हलेदोमा दुर्गा, दारिममा रत्नदन्ती र धानमा लक्ष्मीको पूजा गर्ने परम्परा छ।
त्यसैगरी कचुमा कालिका, महान् वृक्षमा चामुण्डा, बेलपत्रमा शिव, अशोकमा शोकहरिणी र जयन्तीमा जयन्ती देवीको पूजा गरिन्छ।
धार्मिक विश्वासअनुसार देवीको आराधनाबाट शक्ति प्राप्त होस् र असुरी शक्तिको नाश होस् भन्ने कामनासहित फूलपाती भित्र्याइन्छ। नवपत्रिकाको पूजा गर्दा देवी दुर्गाको कृपा प्राप्त हुने र परिवारमा सुख, शान्ति तथा समृद्धि कायम हुने विश्वास गरिन्छ।
फूलपाती भित्र्याउने विधि ठाउँ, समुदाय र परम्पराअनुसार फरक हुन सक्छ। पूर्वदेखि पश्चिमसम्म यसको पूजाविधि र चलनमा विविधता पाइए पनि देवी दुर्गाको आह्वान र आराधना गर्नु यसको मुख्य उद्देश्य रहेको छ।
फूलपातीको परम्परालाई वनस्पति, प्रकृति र मानवबीचको सम्बन्धसँग पनि जोडेर हेरिन्छ। विभिन्न वनस्पतिलाई देवीको प्रतीक मानेर पूजा गर्ने चलन प्रकृतिप्रतिको सम्मानलाई धार्मिक संस्कारसँग जोडिएको छ।
फूलपाती भित्र्याएपछि घरघरमा देवीको पूजा, परिवारको जमघट र दशैँको तयारी थप तीव्र हुन्छ। धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र पारिवारिक मिलनको पर्वका रूपमा फूलपातीले बडादशैँको महत्वलाई अझ बढाउने गर्छ।
