पोखरा । उपचारको पहुँच विस्तार गरिए एचआइभी संक्रमणको सर्ने दर उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिने सरोकारवालाले बताएका छन्।
एड्स हेल्थ केयर फाउन्डेसन (एएचएफ) नेपाल, प्रादेशिक स्वास्थ्य केन्द्र गण्डकी र पोखरा महानगरपालिका स्वास्थ्य महाशाखाको संयुक्त आयोजनामा पोखरामा सम्पन्न पत्रकार अन्तरक्रिया कार्यक्रममा विज्ञहरूले नियमित उपचारले एचआइभी संक्रमण नियन्त्रणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताएका हुन्।
पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका फिजिसियन डा. राजेन्द्र पौडेलका अनुसार एचआइभी संक्रमित व्यक्तिले नियमित रूपमा औषधि सेवन गरेमा अरूमा भाइरस सर्ने जोखिम अत्यन्त न्यून हुन्छ। उनले भने, नियमित उपचारमा रहेका करिब ९८ प्रतिशत संक्रमितबाट अरूमा भाइरस सर्दैन। त्यसैले संक्रमितलाई समयमै पहिचान गरी उपचारको पहुँचमा ल्याउनु नै संक्रमण रोकथामको सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो।
यदि समाचारलाई अझ पत्रकारितामुखी वा राष्ट्रिय दैनिकको शैलीमा परिमार्जन गर्न चाहनुहुन्छ भने त्यसअनुसार पनि तयार गरिदिन सक्छु।
कार्यक्रममा एएचएफ नेपालकी प्रोग्राम कोअर्डिनेटर डा. गंगा ढकालले आर्थिक अवस्था जस्तोसुकै भए पनि एचआइभी संक्रमित सेवाग्राहीले गुणस्तरीय उपचार तथा औषधिमा समान पहुँच पाउनुपर्नेमा आफूहरूको निरन्तर वकालत रहेको बताइन्।
उनका अनुसार सन् २००८ मा नेपालमा दर्ता भएको एएचएफले हाल सरकारका २० वटा एआरटी क्लिनिकसँग समन्वय गर्दै एचआइभी संक्रमितलाई उपचार सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। उपचार सेवासँगै संस्थाले संक्रमितहरूको सामाजिक पुनर्स्थापना, पोषण सहयोग तथा मनोसामाजिक परामर्शलगायतका कार्यक्रममार्फत पनि सहयोग गर्दै आएको जानकारी डा. ढकालले दिइन्।
प्रादेशिक जनस्वास्थ्य केन्द्र, गण्डकीका क्षयरोग तथा कुष्ठरोग अधिकृत लक्ष्मण बसौलाले गण्डकी प्रदेशमा एचआइभी संक्रमणको पछिल्लो अवस्थाबारे तथ्यांक प्रस्तुत गरे। उनका अनुसार गत जेठ मसान्तसम्म १४ हजार ४ सय १६ जनामा गरिएको परीक्षणमध्ये १ सय ४१ जनामा (०.९७ प्रतिशत) नयाँ संक्रमण पुष्टि भएको छ।
उनले हाल गण्डकी प्रदेशमा ३ हजार १ सय ७१ जना एआरटी (एन्टी रेट्रोभाइरल थेरापी) सेवामा आबद्ध रहेको जानकारी दिए। तीमध्ये कास्की जिल्लामा सबैभन्दा धेरै १ हजार ६ सय २९ जना संक्रमित रहेका छन्।
तथ्यांकअनुसार प्रदेशभर १ हजार ५ सय ८९ पुरुष र १ हजार ५ सय १५ महिलाले नियमित रूपमा औषधि सेवन गरिरहेका छन्। उपचारमा रहेका संक्रमितमध्ये १५ वर्षमुनिका ५६ जना बालबालिका (३० बालक र २६ बालिका) छन्। त्यसैगरी, ३ हजार ३ सय १७ जना गर्भवती महिलामा गरिएको एचआइभी परीक्षणका क्रममा ५ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको बसौलाले जानकारी दिए।
एएचएफ नेपालका निर्देशक दिव्यराज जोशीले नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा आवश्यकताअनुसार करिब १० प्रतिशत बजेट विनियोजन हुनुपर्ने भए पनि हाल करिब ४ प्रतिशत बजेटमै स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन भइरहेको बताए।
कार्यक्रममा पोखरा महानगरपालिका स्वास्थ्य महाशाखाका अधिकृत अर्जुन क्षत्री तथा पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका एआरटी इञ्चार्ज श्रीमाया सिग्देलले समाजमा अझै पनि एचआइभी संक्रमितप्रति विभेद र गलत धारणा विद्यमान रहेको उल्लेख गर्दै यसको न्यूनीकरणका लागि सञ्चार माध्यमको भूमिका महत्वपूर्ण रहनेमा जोड दिए।
सन् १९८७ मा अमेरिकाको लस एन्जल्समा स्थापना भएको एएचएफ हाल विश्वका ४५ देशमा सक्रिय रूपमा कार्यरत छ। संस्थाले विश्वभर ३० लाखभन्दा बढी एचआइभी संक्रमितको उपचार, हेरचाह तथा जीवनस्तर सुधारमा सहयोग गर्दै आएको छ। नेपालमा पनि सरकार तथा विभिन्न अस्पतालसँगको सहकार्यमा एचआइभी परीक्षण, उपचार र सचेतनामूलक कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउँदै निरन्तर काम गरिरहेको छ।
